راهنمای کامل جوش خوردن بخیه زخم + عکس
فهرست مطالب
زخم های عمیق یا وسیع که بخیه شده اند، باید مورد مراقبت قرار گیرند تا زخم به طور کامل جوش خورده، عفونت نکرده و بخیه ها آسیب نبینند. همچنین مراقبت از بخیه و ترمیم کامل زخم در جلوگیری یا به حداقل رساندن جای زخم نیز مؤثر است. در ادامه مطلب “راهنمای کامل جوش خوردن بخیه زخم” بررسی می شود.
بخیه و انواع آن
درک بخیه و انواع آن برای مراقبت از زخم ضروریست. بخیه یا (Suture) یک روش پزشکی است که جهت نگه داشتن لبه های زخم یا برش جراحی استفاده می شود. بخیه سبب می شود لبه ها در نزدیک ترین حالت نسبت به هم قرار گرفته و روند ترمیم زخم به درستی انجام شود.
البته بعضی زخم ها، به دلیل تورم زیاد یا از دست دادن بخش زیادی از بافت، قابلیت بخیه ندارند و باید ابتدا ترمیم شوند؛ بدین منظور می توان از درمان هایی چون وکیوم تراپی زخم استفاده کرد.
بخیه که توسط پزشک، جراح یا پرستار زخم اعمال می شود، با استفاده از نخ های مخصوص دوخته شده و با گره زدن محکم می شود.
هدف اصلی از بخیه زخم:
- تسریع روند بهبودی
- جلوگیری از ورود آلودگی ها به زخم
- به حداقل رساندن جای اسکار
- کنترل خونریزی رگ های خونی کوچک
انواع بخیه ها
- بخیه های قابل جذب: این بخیه ها به مرور زمان توسط بافت های بدن تجزیه و جذب شده و نیازی به کشیده شدن توسط پزشک ندارند. موارد استفاده، بیشتر در بافت های داخلی بدن است.
- بخیه های غیر قابل جذب: این نوع بخیه در مقابل فرآیند بیولوژی بدن مقاوم است و تا زمانی که توسط پزشک کشیده نشود، در محل باقی می ماند. در پوست خارجی و همچنین بافت هایی که نیاز به حمایت دائمی دارند مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع بخیه از نظر جنس و ساختار
- تک رشته ای: نخ بخیه از یک رشته واحد تشکیل شده که عبور از بافت را آسان کرده و احتمال رشد باکتری ها در آن کمتر است. اغلب از جنس هایی چون نایلون یا PDS ساخته می شود.
- چند رشته ای: نخ بخیه از چندین بافت به هم پیچیده تشکیل شده، که کار با آن راحت تر بوده و گره های محکم تری دارد، اما احتمال رشد باکتری نیز در بین رشته ها بیشتر است. این بخیه ها اغلب از ابریشم و ویکریل ساخته شده اند.
مراقبت های اولیه و حیاتی پس از بخیه
از مهم ترین موارد مورد نیاز برای جوش خوردن بخیه زخم به طور صحیح و کامل، مراقبت های اولیه و حیاتی پس از بخیه هستند. این مراقبت ها که از ساعات و روزهای اولیه شروع می شوند باید با دقت بالایی پیگیری شوند.
-
تمیز و خشک نگه داشتن زخم
- حفظ پانسمان اولیه: پانسمان اولیه ای که پزشک یا پرستار پس از بخیه روی زخم قرار داده، باید برای 24 الی 48 ساعت اولیه خشک و دست نخورده باقی بماند.
- جلوگیری از خیس شدن: در 24 الی 48 ساعت اولیه پس از بخیه، از شنا کردن، دوش گرفتن و خیس کردن بخیه ها خودداری شود؛ چرا که رطوبت می تواند سرعت جذب بخیه های جذبی را افزایش داده و همچنین ریسک عفونت را در انواع بخیه ها بالا ببرد.
- شستشوی اولیه: پس از مدت زمانی که پزشک مشخص کرده (معمولا بعد از 48 ساعت)، می توان به آرامی دوش گرفته و ناحیه اطراف زخم را شستشو داد. از مالش دادن یا ضربه زدن مستقیم به بخیه پرهیز شود.
- خشک کردن: مهم است تا پس از شستشو، زخم حتما خشک شود. خشک شدن باید با ضربه های آرام یک حوله تمیز بدون پرز یا گاز استریل انجام شود.
-
مدیریت درد، تورم و خونریزی
- خونریزی خفیف: ممکن است مقداری خونابه یا ترشح صورتی/زرد روشن در روزهای اولیه از زخم خارج شود که طبیعیست. برای خونریزی جزئی، می توان یک گاز استریل را روی زخم قرار داده و به مدت 10 دقیقه به طور ملایم فشار داد و نگه داشت.
- خونریزی شدید: در صورتی که خونریزی شدید از زخم وجود دارد، باید فورا به اورژانس پزشکی مراجعه شود.
- مدیریت درد: وجود مقداری درد و سوزش در روزهای اول پس از بخیه طبیعیست که می تواند با داروهای مسکن بدون نسخه (استامینوفن یا ایبوپروفن) کنترل شود.
- تورم: در صورتی که ناحیه زخم دارای تورم است، بهتر است آن را در حد امکان بالاتر از سطح قلب قرار داد تا جریان خون کاهش یابد. استفاده از کمپرس سرد به طور غیرمستقیم روی بخیه ها نیز می تواند به کاهش تورم و درد کمک کند.
نکته: در سال های اخیر، برای زخم های جراحی بخیه در بیماران با ریسک بالا یا در نواحی پر خطر، جهت کاهش تورم و مایع اضافی، کاهش خطر عفونت و جلوگیری از باز شدن بخیه ها و تسهیل ترمیم بافت، از دستگاه وکیوم تراپی زخم استفاده می شود. البته این روش باید با احتیاط و تحت نظر پزشک انجام شود.
-
تعویض پانسمان و پمادها
- بهداشت دست: پیش از دست زدن به پانسمان یا زخم و هم چنین پس از آن، دستان فردی که پانسمان را عوض می کند، باید با آب و صابون یا محلول های ضدعفونی کننده دست، شسته شود.
- تعویض پانسمان: در صورت کثیف شدن، خیس خوردن و یا طبق برنامه دستوری پزشک، پانسمان باید تعویض شود.
- پماد آنتی بیوتیک: اگر پزشک شما اعمال پماد آنتی بیوتیک یا وازلین طبی بر روی زخم را تجویز کرده، مقداری از آن را به آرامی با استفاده از یک گوش پاک کن تمیز روی زخم بخیه بمالید تا از خشک شدن و ترک خوردن جلوگیری شود.
-
محافظت از بخیه ها در برابر آسیب و کشش
- جلوگیری از کشش: کشیده شدن بخیه ها، پوست یا ناحیه اطراف زخم می تواند موجب آسیب به لبه های زخم شده و جوش خوردن زخم را به خطر بیندازد. هنگام حرکت دادن اندام مراقب باشید تا از کشش پوست و بخیه ها جلوگیری شود.
- پوشش محافظ: داشتن یک پوشش محافظ مناسب برای بخیه هایی که مستعد برخورد مستقیم آلودگی هستند توصیه می شود.
- فعالیت محدود: تفاوتی ندارد که بخیه در چه ناحیه ای قرار دارد، در مدتی که بخیه دارید، از بلند کردن اجسام سنگین، ورزش های شدید، خم شدن یا حرکات ناگهانی و پرفشار خودداری کنید.
نکات مهم برای بهبود سریع تر بخیه زخم
برای جوش خوردن کامل بخیه زخم و بهبود هرچه سریع تر، مجموعه ای از مراقبت های موضعی و نکات تغذیه ای می تواند مؤثر باشد. از جمله مهم ترین نکات برای بهبود سریع تر بخیه زخم موارد زیر است:
مراقبت های موضعی
- جلوگیری از عفونت با تمیز و خشک نگه داشتن زخم، پانسمان مرتب، شستشوی صحیح و استفاده از داروهای موضعی
- حفاظت در برار کشش و فشار با محدود کردن حرکت ها، استراحت کافی و بالا نگه داشتن موضع
- محافظت در برابر خورشید با پرهیز از آفتاب مستقیم، استفاده از ضد آفتاب (پس از کشیدن بخیه ها)
تغذیه و سبک زندگی برای جوش خوردن بخیه زخم
- تأمین پروتئین کافی با مصرف منابع غذایی چون گوشت کم چرب، تخم مرغ، ماهی، حبوبات و مغز ها
- ویتامین ها (بخصوص ویتامین C و A) و مواد معدنی کلیدی چون روی (زینک) نیز باید به مقدار کافی تأمین شوند تا سیستم ایمنی تقویت شود
- آب رسانی و مصرف مایعات برای حمل مواد مغذی و اکسیژن به زخم و دفع مواد زائد ضروری است. نوشیدن فراوان آب و مصرف نوشیدنی های مفید مثل آب میوه های طبیعی و سوپ ها در این دوره توصیه می شود.
پرهیزهای مهم برای کمک به جوش خوردن بخیه
- سیگار کشیدن: نیکوتین رگ های خونی را متقبض می کند و جریان خون و اکسیژن رسانی به زخم را کاهش می دهد، که این موجب تأخیر در ترمیم زخم شده و خطر عفونت را بالا می برد. بنابراین پرهیز از سیگار کشیدن عاملی مهم است.
- الکل: مصرف الکل می تواند روند بهبودی را مختل کرده و ممکن است با داروهای مسکن و آنتی بیوتیک ها هم تداخل داشته باشد.
- غذاهای فرآروی شده و پرشکر: این مواد غذایی می توانند التهاب بدن را افزایش دهند که موجب اختلال در روند زخم شده و هم چنین سیستم ایمنی بدن را هم تضعیف می کند.
علائم هشدار دهنده دوره نقاهت
در صورتی که زخم دارای مشکل جدی مانند عفونت یا خونریزی باشد، نیازمند مراجعه فوری به پزشک دارد. بنابراین علائم هشدار دهنده جدی در دوران نقاهت باید مورد توجه قرار گیرند.
-
علائم موضعی
- قرمزی یا تورم فزاینده که از لبه های بخیه فراتر رود یا بزرگ شود
- تب و گرم شدن زیاد پوست اطرف زخم
- خروج ترشحات غلیظ زرد، سبز یا بدبو از بخیه
- درد شدید که به جای کاهش با گذشت زمان بدتر شود
- خونریزی کنترل نشده و شدید
- باز شدن زخم یا شکافتن بخیه ها
- تب و لرز
- بوی بد و غیر عادی
-
علائم غیر موضعی (سیستمیک)
- حالت تهوع یا استفراغ شدید به ویژه اگر با علائم موضعی عفونت همراه باشد
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه پس از جراحی های بزرگ، که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد
- اختلال در دفع ادرار یا مدفوع
- کبودی شدید یا تغییر رنگ در اطراف زخم
چرا علائم هشدار مهمند؟
موارد گفته شده در مورد زخم دارای بخیه، نشانه های اصلی عفونت زخم هستند. عدم توجه به این نشانه ها و شدت گرفتن عفونت زخم، علاوه بر درد و ناراحتی و متوقف شدن روند بهبود زخم، می تواند عواقب جدی تری را نیز داشته همراه داشته باشد؛ از جمله مرگ بافت و قانقاریا، خطر قطع عضو و یا حتی عفونت خون. در صورت مشاهده تغییرات شدید در رنگ بافت، اقدام برای درمان گانگرن باید هرچه زودتر شروع شود.
مراقبت های پس از کشیدن بخیه
پس از کشیدن بخیه ها نیز ضروریست تا مراقبت هایی به عمل آید، چرا که هنوز هم زخم در مرحله بهبودی است. این مراقبت ها برای جلوگیری از باز شدن مجدد زخم که هنوز پوست نازکی دارد و یا ایجاد جای زخم نامطلوب، حیاتی هستند. مهم ترین مراقبت های پس از کشیدن بخیه شامل موارد زیر است:
مراقبت های موضعی بلافاصله پس از کشیدن بخیه ها
- شستشوی ملایم ناحیه با آب و صابون
- خشک کردن با ملایمت با استفاده از گاز استریل یا حوله تمیز
- اعمال پماد ها یا مرطوب کننده در صورت تجویز پزشک
- اعمال پانسمان یا چسب زخم کوچک در روزهای اول نیز توصیه می شود (اختیاری)
مراقبت های بعدی برای پیشگیری از اسکار
- استفاده از ورقه های سیلیکونی (سیلیکون شیت) پس از دو هفته که زخم به طور کامل بسته شد
- ماساژ موضعی ملایم با استفاده از پماد یا روغن های طبیعی مثل ویتامین E یا روغن نارگیل پس از بسته شدن کامل زخم
- محافظت در برابر نور خورشید، با استفاده از ضد آفتاب مناسب (پس از بسته شدن کامل زخم) و استفاده از لباس های مناسب برای پوشاندن رد زخم در برابر آفتاب
علاوه بر موارد فوق، پرهیز از خاراندن ناحیه زخم، تغذیه و آب رسانی کافی و کاهش کشش پوست نیز برای مراقبت های بعدی مهم هستند.
خلاصه ای از آنچه گفته شد
بخیه روش پزشکی برای به هم رساندن لبه زخم های عمیق، وسیع و دارای خونریزی زیاد است که با روش های مختلفی انجام می شود. جوش خوردن بخیه زخم به طور کامل و صحیح، هم برای جلوگیری از عفونت زخم و هم به منظور بهبود سریع تر و باقی نماندن رد نامطلوب زخم، حیاتیست.
با رعایت چند نکته ساده اما مهم، می توان به جوش خوردن کامل بخیه زخم کمک کرده و روند بهبودی را سرعت بخشید. از جمله مهم ترین آن ها، تمیزو خشک نگه داشتن بخیه ها، تعویض صحیح و به موقع پانسمان زخم، مصرف داروهای آنتی بیوتیک تجویز شده و داشتن رژیم غذایی مناسب در دوره نقاهت است. همچنین توجه به علائم هشدار دهنده چون قرمزی، ترشح و تورم و درد و مراقبت از زخم پس از کشیدن بخیه ها نیز از نکات مهم دیگر در راهنمای کامل جوش خوردن بخیه زخم هستند.
