همه چیز درمورد زخم دیابتی و درمان آن
زخم دیابتی، که اغلب از آن با عنوان زخم پای دیابتی یاد می شود، یکی از عوارض بیماری دیابت است که به دنبال ایجاد آسیب های پوستی به وجود می آید. درمان زخم یکی از چالش های بزرگ برای افراد مبتلا به دیابت است چراکه به دلیل التیام کندتر زخم ها، حتی آسیب های جزئی و کوچک هم می توانند دردسر ساز شوند. اما خبر خوب این است که با مراقبت از پا و رعایت نکات سلامتی، می توان از بروز زخم دیابتی جلوگیری کرد یا درمان را سریعتر پیش برد. در صورت به وجود آمدن زخم نیز، درمان زخم دیابتی و مدیریت آن امری بسیار مهم و حساس است و باید تحت نظر متخصصان زخم انجام شود.
در ادامه این مقاله به بررسی دلایل بروز زخم پای دیابتی و پیشگیری از آن، درمان زخم دیابتی و مدیریت آن و هر چیز دیگری که لازم است در مورد زخم دیابتیک بدانید می پردازیم.
زخم دیابتی چیست؟
در ابتدا بهتر است به بررسی زخم دیابتی و ویژگی های آن بپردازیم.
در افراد مبتلا به دیابت، به دلیل برخی عوارض این بیماری چون وجود گلوکوز در خون، گردش خون ضعیف، نوروپاتی دیابتی و غیره، زخم ها به کندی التیام پیدا می کنند. بنابراین، به وجود آمدن زخم در این افراد می تواند نسبت به سایرین چالش بر انگیز تر باشد.
در یک فرد دیابتی، حتی زخم های سطحی و عادی نیز می توانند تبدیل به زخم دیابتی شوند.
یک زخم دیابتی، زخمی است که روند بهبودی کندی داشته و با گذشت زمان به جای بهبودی، رو به وخامت بیشتر می رود.
علائمی چون قرمزی، تورم، درد، ترشح از زخم، بوی نامطبوع، بافت نکروزه زرد یا سیاه و عفونت، نشان هایی از زخم دیابتی هستند.
در مرحله ای که زخم دیابتی به وجود آمده، نیاز به درمان های تخصصی و مشورت با درمانگران زخم است. در غیر این صورت، خطرات جدی می تواند از یک زخم ساده به وجود آید.
آیا زخم دیابتی فقط در پا رخ می دهد؟
احتمالا با شنیدن عبارت زخم دیابتی، به زخم پای دیابتی فکر کنید. اما آیا زخم های دیابتی، فقط در قسمت پا رخ می دهند یا می توانند در دیگر نواحی هم به وجود آیند؟
پاسخ این است که هر یک از زخم های بدن فرد دیابتی، می توانند به زخم دیابتی تبدیل شوند. با این حال، بیشتر زخم های دیابتیک در ناحیه ی پا و بخصوص در قسمت های پایین تر آن رخ می دهند که دلیل آن نیز آسیب پذیر تر بودن این قسمت در کنار محتمل تر بودن حالت بی حسی یا کاهش احساس درد به دلیل نوروپاتی در این قسمت است.
طبق آمارگیری های انجام شده، حدود 15 درصد کل مبتلایان به دیابت، در وهله ای از زندگی خود زخم پای دیابتی را تجربه می کنند. متأسفانه در برخی بیماران راه حل نهایی قطع قسمتی از پا است؛ اما خبر خوش این است که با مدیریت صحیح و به موقع زخم می توان آن را درمان کرده و جلوی عوارض ناخوشایندی چون قطع عضو را گرفت.
انواع زخم دیابتی (درجات زخم دیابتی)
پزشکان و متخصصان زخم برای درمان زخم دیابتی، نیاز دارند تا زخم را ارزیابی کرده و وخامت آن را بررسی کنند. بدین منظور، در سرتاسر جهان از سیستم های درجه بندی زخم دیابتی استفاده می شود. چندین سیستم توسط دانشمندان و مراجع مختلف ابداع شده است. از جمله سیستم واگنر، سیستم دانشگاه تگزاس، سیستم DUSS و غیره.
سیستم درجه بندی واگنر، که با نام سیستم مریت-واگنر هم شناخته می شود، معروف ترین سیستم است که در ایران نیز بیشتر از آن استفاده می شود. این سیستم به دلیل کاربردی بودن و سهولت در تشخیص و استفاده، بیش از سایر سیستم ها عمومیت دارد.
سیستم طبقه بندی درجه زخم دیابتی واگنر
این سیستم در دهه 70 میلادی ایجاد شد که زخم های دیابتی را به نسبت عمق و شدت آن و وجود استئومیلیت (عفونت استخوان) یا گانگرن بررسی می کند. در این سیستم 6 مرحله وجود دارد که از شماره 0 تا 5 متغیر بوده و گرید های مختلف شدت زخم را نشان می دهد.
این درجه ها عبارتند از :
- زخم درجه 0 : زخم باز وجود دارد اما بدون ضایعات و ترشحات بوده و می تواند به آسانی بهبود یابد.
- زخم درجه 1 : در این مرحله زخم سطحی وجود دارد اما هنوز به لایه های زیرین نرسیده و با درمان به موقع کنترل آن آسان است.
- زخم درجه 2 : زخم عمق بیشتری پیدا کرده و به لایه های زیرین رسیده است. ممکن است در این مرحله زخم به تاندون یا حتی استخوان ها و مفاصل رسیده باشد.
- زخم درجه 3 : لایه های بیشتری از پوست و بافت درگیر شده اند و تاندونیت، استئومیلیت یا آبسه وجود دارد.
- زخم درجه 4 : زخم شدید و عمیق که منجر به قانقاریا شده است.
- زخم درجه 5 : در این مرحله بافت زیادی از پا درگیر شده و قانقاریا گسترش یافته است.
در هر مرحله لازم است تا زخم توسط متخصص مورد بررسی قرار گیرد تا برای کنترل، مدیریت و درمان آن اقدامات لازم انجام شود. در صورت توجه به موقع و درمان صحیح، درجات زخم پیشرفت نمی کنند و درمان می شوند؛ اما در صورت عدم توجه و رسیدگی به موقع، هر درجه از زخم پیشرفت کرده و درمان سخت و زمان بر می شود. متأسفانه در مواردی نیز ممکن است نیاز به قطع عضو باشد تا از گسترش عفونت و قانقاریا و خطر مرگ جلوگیری شود.
دلایل زخم دیابتی
دیابت یک بیماری متابولیکی و مزمن است که در انواع 1 و 2 و دیابت بارداری وجود دارد. فردی که به بیماری دیابت مبتلا است، دارای سطوح بالایی از گلوکز (قند) در خون است؛ که دلیل آن عدم تولید هورمون انسولین به میزان لازم است تا قند را به انرژی تبدیل کند. از این رو، گلوکز به مدت طولانی در بدن باقی مانده و عوارضی را ایجاد می کند.
دانستن دلایل به وجود آمدن زخم دیابتی، می تواند به پیشگیری از بروز این زخم های حساس جلوگیری کند. در ادامه به دلایل بروز زخم پای دیابتی می پردازیم.
اختلال در گردش خون
گردش خون ضعیف در یک فرد مبتلا به دیابت، می تواند زمینه ای برای بروز بیماری های عروقی شود. بیماری های عروقی، سبب مسدود شدن عروق مغز و قلب می شوند که موجب کند شدن جریان خون در بدن می شود. کندی جریان خون بخصوص در قسمت پاها که قسمت انتهایی بدن است بیشتر اتفاق می افتد که سبب می شود در صورت بروز زخم در پا، به کندی بهبود یافته و به زخم دیابتی تبدیل شود؛ چرا که مواد مغزی لازم برای التیام زخم ها به سختی به جریان می افتند. بنابراین ضعیف بودن گردش خون یکی از دلایل بروز زخم پای دیابتی است.
سطوح بالای گلوکز در خون
این مشکل که در واقع همان مشخصه ی اصلی بیماری دیابت است، سبب سفت شدن شریان های بدن بخصوص در پاها می شود. در واقع وجود قند در خون، مانند یک مانع ترافیکی، از تردد و رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به بدن جلوگیری می کند که می تواند موجب اخلال در بهبود زخم ها و به وجود آمدن زخم پای دیابتی شود.
نوروپاتی دیابتی (آسیب عصبی)
برای بسیاری از افراد این سوال وجود دارد که چرا افراد مبتلا به دیابت، متوجه زخم های خود نشده و دچار زخم پای دیابتی می شوند؟ نوروپاتی دیابتی، یکی از دلایل اصلی بروز زخم دیابتی است؛ چرا که مانع احساس کردن آسیب ها می شود. آسیب به عصب ها که نوروپاتی نامیده می شود، سبب می شود عصب ها دچار بی حسی یا کاهش احساس شوند. در نتیجه فرد در صورت بروز آسیب هایی چون برش ها، تاول ها یا دیگر زخم های پوستی، متوجه آن نشده و به موقع برای درمان اقدام نمی کند، که زخم را به زخم دیابتی تبدیل می کند.
اختلال در عملکرد گلبول های سفید خون (سیستم ایمنی ضعیف)
یکی دیگر از عوارض بالا بودن دائمی قند در خون، ایجاد اختلال در عملکرد گلبول های سفید است. گلبول های سفید نقش کلیدی را در سیستم ایمنی بدن دارند که با میکروارگانیسم ها و عوامل خارجی مقابله می کنند تا جلوی گسترش آن ها را بگیرند. با کاهش گردش خون، اکسیژن خون و به دنبال این ها مختل شدن کار گلبول های سفید خون، عوامل آلوده کننده به بدن ورود کرده و می توانند موجب عفونی شدن زخم شوند. این خود یک زخم عفونی را به وجود می آورد که نیازمند توجه دوچندان است.
علائم زخم پای دیابتی چیست؟
همانند هر زخم دیگری، زخم دیابتی هم با وارد آمدن یک آسیب بر سطح پوست به وجود می آید. برای به وجود آمدن زخم پای دیابتی، یک برش، تاول، یا آسیب جزئی نیز کافی است. بنابراین توجه به زخم ها در درجات 0 و 1 و زمانی که به تازگی به وجود آمده اند بسیار مهم است.
زخم دیابتی می تواند در هر نقطه ای از بدن به وجود آید، اما در کف پاها به دلیل قرارگیری در قسمت انتهایی بدن و آسیب پذیرتر بودن، بیشتر اتفاق می افتد.
علائم رایج زخم پای دیابتی عبارتند از :
- قرمزی و تورم از اولین نشانه های زخم پای دیابتی است
- ترشح از زخم که می تواند با بوی ناطبوع همراه باشد نیز از دیگر نشانه هاست
- بارزترین علامت زخم دیابتی، بافت سیاه یا زرد (بافت نکروزه یا اسلاف) در اطراف زخم است. این مورد به دلیل عدم وجود جریان خون سالم در ناحیه ی زخم اتفاق می افتد که نشان از نرسیدن اکسیژن و مواد مغزی کافی به بافت است.
- قانقاریا جزئی یا کامل، که به دلیل مرگ بافت و عفونت به وجد می آید نیز یک نشانه ی واضح دیگر از زخم پای دیابتی است.
پزشک و متخصص زخم با در نظر گیری سیستم درجه بندی زخم که پیش تر گفته شد علائم زخم را بررسی کرده و درجه آن را مشخص می کند.
پیشگیری از زخم دیابتی
همانطور که در مورد همه بیماری ها گفته می شود، پیشگیری همواره بهتر از درمان است. در مورد زخم پای دیابتی نیز این یک نکته ی بسیار مهم است که می تواند فرد بیمار را از بسیاری خطرات و دردسر ها دور نگه دارد.
در واقع پیشگیری از بروز زخم دیابتی آسان بوده و تنها به دقت و رسیدگی به موقع نیاز دارد. با رعایت چند نکته ی ساده در زندگی روزمره، می توانید از تبدیل شدن زخم های سطحی و جزئی به زخم دیابتی جلوگیری کند.
این نکات عبارتند از :
کنترل قند خون
توجه و بازرسی روزانه قند خون به شما کمک می کند از وضعیت سلامت خود آگاه باشید. با رعایت کردن یک رژیم غذایی سالم و مناسب، داشتن تحرک کافی و سبک زندگی مناسب برای افراد دیابتی، می توانید قند خون را تحت کنترل داشته باشید. این کار موجب می شود در صورت بروز زخم ها نیز آن ها به وخامت کشیده نشوند.
مراقبت از پا
- بررسی پاها : افراد دیابتی بخصوص آن هایی که دچار نوروپاتی دیابتی هستند، باید به صورت روزانه پاهای خود را بررسی کنند. بازرسی چشمی روزانه از پاها ضروریست، تا در صورتی که زخم یا آسیبی در پا به وجود آمده، مراقبت های لازم از آن به عمل آمده تا دچار وسعت نشود.
- شستشوی روزانه پاها : حتما پاها را روزانه با آب تمیز و شوینده های مناسب شستشو دهید. در صورت وجود برش های کوچک نیز آلودگی ها می توانند به زخم وارد شوند. بنابراین همیشه پاها را تمیز نگه دارید. پس از شستشو پا ها را در تمام قسمت ها بخصوص بین انگشتان، خشک کنید.
- اجتناب از پابرهنه راه رفتن : از راه رفتن با پای برهنه نه تنها در فضاهای باز، بلکه حتی در فضای خانه هم اجتناب کنید. حتما از دمپایی های طبی استفاده کنید.
- بهداشت ناخون ها: ناخون های پا را همیشه کوتاه و تمیز نگه دارید. به هنگام کوتاه کردن ناخون نیز این کار را با دقت انجام دهید تا موجب آسیب در پا نشود.
- استفاده از کفش مناسب : کفش افراد دیابتی باید حتما راحت، سالم و مناسب باشد. پوشیدن کفش های غیراستاندارد حتی برای مدتی کوتاه، می تواند موجب تاول شود و این تاول خود به زخم دیابتی تبدیل شود. حتما از کفش های طبی، مناسب سایز پا و راحت استفاده کنید. هم چنین همیشه پیش از پوشیدن کفش ، داخل آن را بررسی کنید.
- توجه و درمان زخم های پا: در صورتی که در پای شما زخمی حتی بسیار کوچک وجود دارد، تا زمان بهبودی آن را بررسی کرده و حتما تمیز نگه دارید. در صورت مشاهده ی علائمی چون قرمزی، ترشح، تغییر رنگ یا بزرگ تر شدن زخم، حتما به پزشک خود مراجعه کنید تا از پیشرفت زخم جلوگیری شود.
درمان زخم دیابتی
همانطور که گفتیم پیشگیری از زخم دیابتی بسیار مهم است؛ با این حال در صورتی که زخم دیابتی به وجود آید، درمان آن باید تحت مراقبت و به صورت جدی دنبال شود. بسته به این که زخم بیمار در کدام قسمت و در چه درجه ای قرار داشته و هم چنین بسته به دیگر شرایط بیمار، گزینه های درمان زخم دیابتی متغیرند.
با توجه به اهمیت زخم پای دیابتی، در سراسر جهان کلینیک های مخصوص به مراقبت از زخم و مراقبت از پا وجود دارند. این کلینیک ها خدمات تخصصی و حرفه ای را در زمینه ی درمان زخم دیابتی و مراقبت از پا ارائه می کنند.
لازم است تا فرد مبتلا به دیابت، تحت نظارت تیم مراقبت از زخم قرار گیرد؛ چرا که زخم دیابتی، همانند زخم های عادی به درمان های عمومی پاسخگو نبوده و می تواند بدتر شود.
متأسفانه افراد بسیاری زخم را دست کم می گیرند و در مراحل اولیه آن را به امید بهبودی خود به خودی رها می کنند. این کار اغلب موارد موجب بروز زخم های شدید و عفونی می شود و زمانی شخص به دنبال درمان می رود که آسیب وخامت پیدا کرده است.
در ادامه بررسی می کنیم که برای درمان زخم دیابتی، چه روش هایی وجود داشته و هر یک برای چه کسانی مناسب است.
درمان زخم دیابتی با استفاده از پانسمان ها
استفاده از پانسمان زخم دیابتی مهم ترین شیوه درمانی است که توسط متخصصان به کار گرفته می شود. اما باید توجه داشت که پانسمان زخم دیابتی، نه یک پانسمان عادی مانند بانداژ و پانسمان گاز، بلکه یک محصول تخصصی است. امروزه برای درمان زخم دیابتی، زخم بستر، زخم های وریدی و دیگر زخم هایی که نیاز به مراقبت چندگانه دارند، از پانسمان های نوین استفاده می شود.
اولین کاربرد پانسمان ها تمیز نگه داشتن زخم و محافظت از آن در برابر عوامل خارجی است؛ اما پانسمان های مدرن، کاربرد ویژه تری داشته و جنبه ی درمانی هم دارند. پانسمان زخم دیابتی خود انواع متنوعی دارد که بسته به نوع زخم و وخامت آن، ترشحات، شرایط باکتریایی، عمق و دیگر عوامل انتخاب می شود.
از جمله پانسمان هایی که متخصصان زخم برای زخم پای دیابتی استفاده می کنند می توان به پانسمان هیدروکلوئید، پانسمان های حاوی نقره، پانسمان های هیدروژل و پانسمان عسل اشاره کرد.
نکات مهم در درمان زخم پای دیابتی با پانسمان
- انتخاب پانسمان زخم دیابتی
توجه داشته باشید که انتخاب هر یک از این پانسمان ها برای درمان زخم دیابتی، نه به سلیقه بیمار، بلکه با توجه به زخم او انجام می شود. برای مثال یکی از عوامل مهم در انتخاب پانسمان، میزان ترشحات زخم یا خشک بودن آن است. هم چنین نوع عفونت باکتریایی یا عدم وجود آن نیز عامل دیگری است که در انتخاب پانسمان دخیل است.
- درمان های مکمل
درمان زخم پای دیابتی با پانسمان، یک درمان موضعی محسوب می شود و ممکن است بیمار به گزینه های درمانی بیشتر هم نیاز داشته باشد.
- تعویض پانسمان
نکته ی مهم دیگر پس از استفاده از پانسمان، تعویض به موقع آن است. با توجه به خشکی یا اگزوداتیو بودن زخم، نوع پانسمانی که اعمال شده و شدت جاذب بودن آن، مدت زمان استفاده و تعویض پانسمان ها متغیر است. برخی پانسمان ها نیاز به تعویض روزانه داشته و برخی را می توان چند روز روی زخم قرار داد. در این مورد با پزشک یا درمانگر خود مشورت کنید.
- اعمال صحیح پانسمان
استفاده از پانسمان های زخم دیابتی معمولا آسان است، با این حال در مورد برخی بیماران ممکن است به اعمال دیگر داروهای موضوعی هم نیاز باشد. برای آن که پانسمان به شیوه ی صحیح اعمال شده و هم چنین زخم مورد بررسی قرار گیرد، طبق برنامه ی درمانی خود به تیم متخصص زخم رجوع کنید.
درمان دارویی زخم دیابتی
گزینه ی درمان دارویی که اشاره به استفاده از داروهای خوراکی و تزریقی دارد، معمولا به تنهایی کافی نبوده و در کنار روش های دیگر استفاده می شود. زمانی که فرد دچار زخم دیابتی شده، درمان باید هم مستقیما بر روی زخم اعمال شود و هم ممکن است نیاز باشد تا برخی آنتی بیوتیک ها، آنتی بادی ها، داروهای مسکن و غیره نیز تجویز شود. درمان زخم دیابتی با استفاده از دارو ها تحت نظر پزشک به صورت مکملی برای دیگر روش ها انجام می شود.
درمان زخم دیابتی با وکیوم تراپی (درمان با فشار منفی)
وکیوم تراپی زخم، یا درمان با فشار منفی کنترل شده یکی دیگر از روش ها برای مدیریت زخم و کمک به تسریع روند بهبود آن است. از وکیوم تراپی معمولا برای درمان زخم های فشاری، زخم پای دیابتی و زخم های حاد و مزمن سوختگی استفاده می شود.
در این روش با استفاده از دستگاه وکیوم تراپی زخم که عمل وکیوم (مکیدن) را انجام می دهد، فشار منفی در اطراف زخم به وجود می آید که موجب افزایش جریان خود در ناحیه ی زخم می شود. همچنین به طور همزمان ترشحات زخم توسط دستگاه مکش شده و به مخزن مخصوص منتقل می شود. وکیوم درمانی نیز باید توسط تیم متخصص درمان زخم انجام شود. بدین منظور هم می توان به مراکز درمانی مراجعه کرده و هم در صورت عدم امکان جابجایی بیمار، امکان درمان در منزل هم وجود دارد.
درمان زخم دیابتی با پی آر پی
پلاسما درمانی یا PRP یک روش طبیعی، مؤثر و نوین است که برای درمان زخم ها، بخصوص زخم دیابتی که به سختی التیام می یابد استفاده می شود. در این روش از اجزای خون بیمار جهت تحریک به بافت سازی و ترمیم مناطق آسیب دیده استفاده می شود. مقداری از خون بیمار گرفته شده و پلاکت های آن توسط کیت های ویژه جدا شده و غنی سازی می شود. سپس پلاکت های غنی شده به بیمار تزریق شده و موجب تسریع روند درمان زخم ها می شود.
روش پی آر پی کاربردهای درمانی و زیبایی دیگری هم دارد، از جمله برای تحریک رشد مو، جوانسازی پوست، درمان آرتروز و غیره. یکی از مفیدترین استفاده های این روش، در درمان زخم دیابتی است.
درمان زخم دیابتی با ماگوت تراپی (لارو درمانی)
ماگوت تراپی یا لارو درمانی روشی است برای کمک به ترمیم بهتر زخم ها، بخصوص در مورد زخم های عفونی و زخم ها نکروزه (دارای بافت مرده).
در این روش از لارو (نوزاد حشره) نوع خاصی از مگس به نام مگس لوسیلیا سریکاتا (Lucilia sericata) استفاده می شود که به صورت آزمایشگاهی و استریل کشت شده است.
در این فرآیند که یک درمان زیستی (بیوتراپی) محسوب می شود، لارو یا همان نوزاد حشرات از بافت مرده و عفونی برای رشد خود تغذیه می کنند و بدین ترتیب، آسیب و عفونت ها را از بین می برند. لارو ها یا به صورت آزاد، یا با استفاده از کیسه های زیستی و پانسمان های مخصوص روی زخم بیمار قرار می گیرند. با گذشت 2 الی 5 روز از قرار گیری لارو ها و پیش از زمان تبدیل آن ها به مگس، از زخم برداشته می شوند.
ماگوت تراپی ممکن است برای برخی روشی ناخوشایند و ترسناک محسوب شود، اما تأثیرات مثبتی در روند درمان دارد. توجه داشته باشید که لارو های مورد استفاده حتما باید تحت کلینیک معتبر کشت شده باشند تا ضد عفونی شده و مناسب درمان زخم باشند.
اوزون درمانی زخم دیابتی
درمان با استفاده از گاز اوزون یا اوزون تراپی، روشی نوین و بسیار مؤثر برای ترمیم زخم ها به ویژه زخم پای دیابتی است.
گاز اوزون، نوعی گاز بی رنگ از دگرشکلهای عنصر اکسیژن است که خاصیت اکسید کنندگی بالایی دارد. اوزون با ترکیب شدن با پروتئین ها، آنزیم کاهنده که برای تنفس یاخته ها حیاتی است را بی اثر کرده که این امر سبب مرگ میکروب ها می شود. هم چنین ورود ازن موجب اکسیژن رسانی به زخم نیز شده که به روند تسریع آن کمک می کند.
کمک به گردش خون، از بین بردن میکروارگانیسم های موجود در زخم و توقف رشد آن ها سبب بهبودی سریعتر زخم می شود.
درمان زخم دیابتی با جراحی
گزینه ی جراحی زمانی مورد نیاز است که زخم به دیگر روش های درمانی پاسخگو نبوده و یا نیاز به درمان تهاجمی و سریعتر، برای خارج کردن عفونت و کاهش فشار باشد. جراحی زخم پای دیابتی می تواند به صورت سرپایی و با بی حسی موضعی، یا در اتاق عمل و تحت بیهوشی انجام شود.
در جراحی زخم دیابتی، عملیات تخلیه عفونت، دبریدمان بافت مرده و برداشتن فشار از روی ناحیه ی آسیب دیده انجام می شود.
هم چنین در مواردی ممکن است بد شکل و دفرمگی هایی در پا وجود داشته باشد که طی جراحی سعی در برطرف شدن آن می شود.
درمان زخم دیابتی با میکروواس تراپی
استفاده از فناوری در پزشکی موجب ایجاد روش های ظریف و مؤثری در درمان زخم ها شده است. از جمله، میکروواس تراپی که طی آن با تحریک رگ های خونی، به ترمیم سریعتر زخم، تشکیل مویرگ های خون در بافت، افزایش سوخت و ساز و اکسیژن رسانی به بافت آسیب دیده کمک می شود.
درمان زخم دیابتی با لایت تراپی
لایت تراپی، فتوتراپی یا نور درمانی، روشی دیگر است که همانطور که از نام آن مشخص است، با مداخله ی نور همراه است. در این روش فرد بیمار در مقابل طول موج های مختلفی از نور قرار می گیرد تا به فرآیند ترمیم زخم کمک شود.
از لایت تراپی برای درمان زخم ها، آکنه، اگزما، آسیب های ناشی از سوختگی و سایر بیماری های پوستی استفاده می شود. این روش ایمن است، اما اثر بخشی آن در فرد به عواملی چون شدت زخم و وخامت آن بستگی دارد. دستگاه های مختلفی برای تاباندن نور به زخم وجود دارند که در کلینیک های درمان زخم استفاده می شوند.
دبریدمان زخم دیابتی چیست؟
یکی از دلایل توقف بهبودی زخم های دیابتی، وجود بافت های مرده و نکروزه است. با وجود داشتن بافت مرده در سطح زخم، عملیات اکسیژن رسانی، رسیدن مواد مغذی و به طور کلی فرآیند ترمیم زخم در سایر قسمت ها هم متوقف می شود. بدین ترتیب بافت مرده گسترش پیدا می کند که در نهایت می تواند زخم را به قانقاریا برساند. بنابراین، یک اقدام مهم در درمان زخم دیابتی، حذف و برداشتن بافت های مرده و نکروزه شده است. به عمل حذف بافت مرده، دبریدمان گفته می شود. دبریدمان زخم روش های مختلفی دارد. به طور کلی، دبردیمان زخم به روش تهاجمی و جراحی ، یا با روش های غیرتهاجمی انجام می شود.
دبریدمان زخم با جراحی
دبریدمان زخم دیابتی با روش جراحی، برای زخم هایی است که میزان زیادی بافت مرده و عفونی دارند. عمل دبرید می تواند تحت بیهوشی یا با بی حسی موضوعی در بیمار انجام شود.
مزایای جراحی دبریدمان
- خارج کردن یک باره و سریعتر بافت مرده و آسیب دیده
- دقت بالا در برداشتن بافت ها
- کمک به جریان خون بهتر و درمان سریعتر زخم
معایب جراحی دبریدمان
- نیاز به نقاهت و مراقبت پس از جراحی
- هزینه ی بیشتر نسبت به روش های دیگر
دبریدمان زخم دیابتی به روش موضعی
در بیشتر موارد دبریدمان زخم نیاز به جراحی نداشته و می تواند با محصولات موضعی هم انجام شود. در واقع، برداشتن بافت مرده با جراحی زمانی انجام می شود که روش های موضعی و غیرتهاجمی پاسخگو نیستند و شدت آسیب دیدگی و بافت مرده زیاد است.
استفاده از پانسمان دبریدمان
همانطور که پیش تر نیزدر این مقاله مطرح کردیم، درمان زخم دیابتی با پانسمان ها، روشی فراگیر، مؤثر و در دسترس است. پانسمان های نوین با تنوع بالا و کاربردهای مختلفی که دارند، نه تنها برای محافظت از زخم بلکه به منظور درمان زخم هم استفاده می شوند. انواعی از پانسمان زخم وجود دارند که با داشتن ترکیبات خاص و تکنولوژی ساخت منحصر به فرد، می توانند به تجزیه و برداشتن بافت مرده ی پوست کمک کنند. در واقع دبردیمان می تواند با پانسمان انجام شود. این یک کمک بسیار بزرگ برای درمان زخم است که در بیشتر موقع نیاز به جراحی را از بین می برد.
توجه کنید که هر پانسمان زخمی برای دبریدمان زخم دیابتی مناسب نبوده و انتخاب پانسمان حتما باید توسط متخصص انجام شود. در کلینیک های درمان زخم، پانسمان ها و ترکیبات مورد نیاز برای دبریدمان در سطح های مختلف وجود دارد.
دبریدمان زخم دیابتی با پماد و ژل ها
انواعی از ژل ها و پماد ها وجود دارند که می توانند به فرآیند دبریدمان زخم کمک کنند. این محصولات همراه با پانسمان بر روی زخم اعمال می شوند. معمولا ژل ها با ترکیباتی که دارند، به تشکیل بافت گرانوله در زخم کمک می کنند و همزمان با ایجاد رطوبت مناسب، بافت نکروتیک خشک را نرم و دبرید می کنند.
همانطور که مشخص است، انتخاب محصولات موضعی برای دبریدمان زخم دیابتی هم باید با نظر پزشک یا درمانگران زخم انجام شود. از آن جایی که این محصولات تنوع بسیار بالا و کاربرد و ترکیبات مختلفی دارند، توصیه می کنیم از اعمال آن ها بر زخم بدون مشورت با متخصصان خودداری کنید.
درمان زخم دیابتی در منزل
در صورت جستجو در اینترنت، حتما با مقالات زیادی برخورد می کنید که راه حل هایی را برای درمان زخم دیابتی در منزل پیشنهاد داده اند. مانند استفاده از آلوئه ورا، عسل و غیره. این درمان ها اغلب برای یک زخم دیابتی کارساز نبوده و حتی ممکن است موجب وخامت بیشتر و عفونت زخم شوند. درمان خانگی زخم دیابتی ممکن است تنها در درجات 0 یا 1 زخم تأثیری داشته باشد.
با پرسش از بیشتر افرادی که به زخم دیابتی عفونی، قانقاریا و زخم های شدید مواجه شده اند، متوجه می شوید که اکثرا با خوددرمانی و تصور این که زخم خود به خود درمان می شود، دچار این مراحل زخم شده اند.
بنابراین، توصیه ی پزشکان و متخصصان این است که از خوددرمانی و درمان های خانگی پرهیز کرده و درمان تحت نظارت تیم درمان زخم انجام شود.
حتی در صورتی که امکان مراجعه به پزشک و کلینیک های درمانی را ندارید، برای درمان زخم در منزل می توانید از تیم های درمانی که به منزل می آیند کمک بگیرید.
خلاصه ای از آن چه گفته شد
- زخم ها در افراد مبتلا به دیابت می توانند به یک چالش بزرگ تبدیل شوند. درمان زخم دیابتی نیاز به مراقبت های ویژه، صبر و حوصله و رعایت کامل نکات بهداشتی و درمانی دارد. زخم دیابتی که معمولا در پاها بروز می کند می تواند حتی از یک بریدگی ساده یا یک تاول نیز شروع شده و در صورت عدم مراقبت های پزشکی، به قانقاریا و قطع عضو بیانجامد. بنابراین، تشخیص و اقدام به درمان به موقع بسیار مهم است.
- زخم دیابتی بسته به شدت آن به درجات مختلفی تقسیم می شود که بر اساس سیستم واگنر، به 6 مرحله، از 0 که زخم سطحی است و تا 5 که قانقاریا کامل پا است متغیر است.
- برای درمان زخم دیابتی، گزینه های درمانی مختلفی وجود دارد. از جمله درمان با پانسمان ها و محصولات موضعی، درمان دارویی، درمان زخم دیابتی با جراحی، درمان با وکیوم تراپی، اوزون تراپی، ماگوت تراپی و لینچ تراپی و غیره. انتخاب درمان مناسب بسته به شرایط هر شخص می تواند متغیر باشد و نسخه ای یکسان برای همه ی افراد وجود ندارد.
- در صورت بروز زخم دیابتی، باید حتما به پزشک یا تیم درمانی زخم مراجعه کرده و تحت نظر ایشان پروسه ی درمان زخم طی شود.
دیدگاه و پرسش شما