وکیوم تراپی در منزل یعنی همان درمان با فشار منفی که در بیمارستان انجام می‌شود، با یک دستگاه قابل‌حمل و در کنار خانواده. برای بیمار زخم بستر یا سالمندی که جابه‌جایی برایش سخت است، این تفاوت بزرگی است. ولی درمان در خانه فقط وقتی امن است که زخم پیش‌تر ارزیابی شده باشد، بیمار عفونت و خونریزی فعال نداشته باشد، یک همراه آموزش‌دیده کنارش باشد و پرستار یا درمانگر زخم منظم برای تعویض پانسمان بیاید. در ادامه همه‌ی چیزهایی را که پیش از شروع باید آماده کنید، به ترتیب گفته‌ایم.
وکیوم تراپی در منزل برای چه کسی مناسب است؟
بیشتر کسانی که در خانه وکیوم تراپی می‌گیرند، درمان را در بیمارستان یا کلینیک شروع کرده‌اند و بعد از پایدار شدن زخم به خانه رفته‌اند. گروه دیگر بیمارانی هستند که درمانگر زخم در خانه ارزیابی‌شان می‌کند و دستگاه از همان ابتدا در خانه نصب می‌شود؛ مثلاً یک سالمند با زخم بستر درجه‌ی سه یا چهار. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در هشدار ایمنی خود درباره‌ی وکیوم تراپی تأکید کرده که انتخاب بیمار برای درمان خارج از بیمارستان و آموزش بیمار و مراقب، دو شرط اصلی ایمنی است.
پیش از شروع چه چیزهایی باید آماده باشد؟
- دستور درمان. پزشک یا درمانگر زخم می‌نویسد نوع پرکننده چیست، فشار چند میلی‌متر جیوه است، دستگاه پیوسته کار کند یا متناوب و پانسمان هر چند روز عوض شود.
- دستگاه قابل‌حمل. دستگاهی که با باتری کار کند، آلارم نشتی و پر شدن مخزن داشته باشد و وزنش برای جابه‌جایی در خانه مناسب باشد.
- کیت‌های پانسمان و مخزن. برای هر تعویض یک کیت. تعداد کیت لازم برای یک هفته را از درمانگر بپرسید و همیشه یکی اضافه در خانه داشته باشید.
- پرستار یا درمانگر. کسی که نصب و تعویض پانسمان را انجام می‌دهد و روز و ساعت آمدنش از قبل معلوم است.
- شماره‌ی تماس. یک شماره برای سؤال‌های درمانی (درمانگر) و یک شماره برای مشکل دستگاه (پشتیبانی فنی).
دستگاه را می‌شود خرید یا اجاره کرد. برای بیشتر خانواده‌ها که دستگاه را چند هفته لازم دارند، اجاره منطقی‌تر است؛ شرایط آن را در صفحه‌ی اجاره‌ی دستگاه وکیوم تراپی زخم نوشته‌ایم. کانفورت SIN900 برای درمان در خانه طراحی شده است: سبک است، با باتری کار می‌کند، دو حالت پیوسته و متناوب دارد و نشتی پانسمان را نشان می‌دهد.
پرستار هر چند روز یک بار می‌آید؟
پانسمان وکیوم معمولاً هر ۴۸ تا ۷۲ ساعت عوض می‌شود؛ یعنی پرستار هفته‌ای دو تا سه بار می‌آید. در هر نوبت، پانسمان قبلی برداشته، زخم شسته و اندازه‌گیری و پانسمان تازه نصب می‌شود. عکس گرفتن از زخم در هر نوبت، با یک خط‌کش کنارش، کمک می‌کند پیشرفت درمان را ببینید. ترتیب کار را با تصویر در مراحل وکیوم تراپی زخم توضیح داده‌ایم.
اگر زخم عفونی بوده یا ترشح زیادی دارد، ممکن است تعویض زودتر لازم باشد. برعکس، اگر پانسمانی بی‌مشکل سر جایش مانده، پرستار نباید آن را زودتر از برنامه باز کند؛ هر بار باز کردن، بستر زخم را سرد و بی‌فشار می‌کند.
کار همراه بیمار در خانه
همراه بیمار پانسمان را عوض نمی‌کند، ولی چشم و گوش درمان است. این‌ها را باید در اولین روز از پرستار یاد بگیرد:
- دستگاه چطور خاموش و روشن می‌شود و فشار و حالت درست کدام است
- هر آلارم چه معنایی دارد: نشتی، پر شدن مخزن، باتری ضعیف، انسداد لوله
- نشتی ساده را چطور با یک تکه چسب اضافه بگیرد
- مخزن پر را چطور عوض کند، اگر درمانگر این کار را به او سپرده باشد
- کی باید تماس بگیرد و کی باید با ۱۱۵
اگر برق رفت یا دستگاه خاموش شد
دستگاه‌های قابل‌حمل باتری دارند و قطع برق کوتاه مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ باتری کانفورت تا حدود ۲۰ ساعت کار می‌کند. مشکل وقتی است که دستگاه به هر دلیلی خاموش بماند. اگر دستگاه بیش از دو ساعت خاموش ماند یا فشار برنگشت، پانسمان کارایی‌اش را از دست داده است: با پرستار تماس بگیرید. طبق دستور او، پانسمان وکیوم برداشته و با یک پانسمان معمولی موقت پوشانده می‌شود تا پرستار برسد. فوم خیس و بی‌فشار را روزها روی زخم نگذارید.
خواب، حمام و جابه‌جایی
بیمار می‌تواند با دستگاه بخوابد؛ دستگاه را صاف و ایستاده کنار تخت بگذارید و مراقب باشید لوله زیر بدن نماند. حمام کردن با دستگاه وصل‌شده ممنوع است و دستگاه نباید خیس شود. جزئیات زندگی روزمره با دستگاه را در زندگی روزمره با دستگاه وکیوم تراپی نوشته‌ایم.
چه زمانی درمان در خانه را باید متوقف کرد و تماس گرفت؟
با ۱۱۵ تماس بگیرید: خون روشن و تازه در لوله یا مخزن، خونریزی که با فشار بند نمی‌آید، تب همراه با گیجی یا تنگی نفس. دستگاه را خاموش کنید و روی پانسمان فشار مستقیم بگذارید.
همان روز با درمانگر تماس بگیرید: تب ۳۸ درجه یا بیشتر، قرمزی یا ورمی که دور پانسمان پهن‌تر می‌شود، بوی بد یا ترشح چرکی تازه در مخزن، دردی که ناگهان بیشتر شده است.
بیمارانی که داروی رقیق‌کننده‌ی خون مصرف می‌کنند، بیشتر از بقیه باید زیر نظر باشند. این را حتماً به درمانگر بگویید تا در دستور درمان در نظر گرفته شود.
هزینه‌ی وکیوم تراپی در منزل از چه چیزهایی تشکیل می‌شود؟
هزینه سه بخش دارد: دستگاه (خرید یا اجاره)، کیت‌های پانسمان و مخزن که برای هر بیمار جدا تهیه می‌شوند، و دستمزد پرستار یا درمانگری که برای تعویض پانسمان به خانه می‌آید. تعداد کیت‌ها به اندازه‌ی زخم و فاصله‌ی تعویض‌ها بستگی دارد و مدت کل درمان معمولاً چند هفته است. در سین طب دستگاه کانفورت برای بیمارانی که کیت‌های آن را تهیه می‌کنند، بدون اجاره‌بها در اختیارشان قرار می‌گیرد؛ برای استعلام دقیق با کارشناسان سین طب تماس بگیرید.
پرسش‌های رایج
آیا خانواده می‌تواند پانسمان را خودش عوض کند؟
نه. نصب پانسمان وکیوم مهارت لازم دارد و اشتباه در آن، از نشتی ساده تا آسیب به پوست اطراف یا جا ماندن تکه‌ی فوم، می‌تواند درمان را خراب کند. همراه بیمار بخش‌های ساده را یاد می‌گیرد؛ تعویض پانسمان با پرستار است.
دستگاه سر و صدا دارد؟
دستگاه‌های قابل‌حمل امروزی صدای کمی دارند و بیشتر بیماران شب با آن می‌خوابند. صدای بلند یا مداوم موتور معمولاً یعنی دستگاه دارد با یک نشتی کلنجار می‌رود؛ لبه‌های چسب را بررسی کنید.
وکیوم تراپی در منزل چقدر طول می‌کشد؟
بسته به زخم، از یکی دو هفته تا چند هفته. درمانگر در هر تعویض اندازه‌ی زخم را می‌سنجد و وقتی زخم به هدف رسید یا پیشرفتی نداشت، درباره‌ی ادامه یا قطع آن تصمیم می‌گیرد. توضیح بیشتر در وکیوم تراپی چند روز طول می‌کشد.
برای زخم دیابتی هم در خانه انجام می‌شود؟
بله، به‌ویژه برای زخم‌هایی که بعد از جراحی پا باز مانده‌اند. ولی در زخم پای دیابتی، برداشتن فشار از پا و کنترل قند همان‌قدر مهم است که دستگاه. شرایط آن را در درمان زخم دیابتی با وکیوم تراپی بخوانید.
منابع
- U.S. Food and Drug Administration. UPDATE on Serious Complications Associated with Negative Pressure Wound Therapy Systems: FDA Safety Communication, 2011.
- Apelqvist J, et al. EWMA Document: Negative Pressure Wound Therapy. Journal of Wound Care, 2017;26(Suppl 3).
- European Pressure Ulcer Advisory Panel, National Pressure Injury Advisory Panel, Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline, 3rd ed., 2019.
- دفترچه‌ی راهنمای دستگاه‌های وکیوم تراپی کانفورت SIN900 و SIN900 PLUS، شرکت سلامت ایده نیکان.
دیدگاه و پرسش شما